TRANG THƠ HAIKU TIẾNG VIỆT

quẹt ngang ngày tháng

You are not logged in.

Mến chào bạn đến cùng trang thơ haiku Việt

bashoissashikibuson

Adverts

#1 2011-07-18 15:35:08

kgr
ngắm trăng
Registered: 2011-03-30
Posts: 2038

Tuyển dịch thơ Haiku Nhật Bản hiện đại - Hoàng Long

Nhân dịp đi lang thang khu phố đi bộ gần nhà ga Okayama, tình cờ tôi mua được một quyển “Haiku”(俳句) do Mutsuo Takahashi (睦郎高橋) tuyển chọn, nhà sách PIE BOOKS phát hành lần thứ nhất ngày 8/8/2009. Quyển sách in rất đẹp, với những tranh màu chụp theo tinh thần của những bài haiku và có những lời bình (俳文Haibun) rất trang nhã, được sắp xếp theo năm mục là xuân, hạ, thu, đông và năm mới. Như một món quà mừng xuân, tôi xin trích dịch một số bài thơ haiku tiêu biểu về mùa xuân và năm mới cùng những lời bình, có kèm theo nguyên tác để quý bạn nào biết tiếng Nhật có thể uống nước tận nguồn vì dù cố gắng thế nào đi nữa, bản dịch cũng chỉ là mặt trái của bức tranh thêu mà thôi.

MÙA XUÂN

1.

Cố hương ơi
Nơi nào ta cũng thấy
Những ngọn núi mỉm cười

Shiki


故郷 ( ふるさと )やどちらを見 ( み )ても山笑 ( やまわら )う
子規 ( しき )

Thi nhân trở về quê cũ. Với niềm nhớ nhung, ông nhìn xung quanh cảnh vật và thấy những ngọn núi vây quanh như đang mỉm cười. Mùa xuân đã đến. Cách biểu hiện “núi ngủ”(山眠るYama nemuru) nói về mùa đông, còn “núi mỉm cười” (山笑うYama warau)biểu hiện cho mùa xuân là cách cảm thụ tự nhiên độc đáo của haiku.

2.

Cao thật là cao
Canh bướm lượn vòng
Qua thung lũng sâu

Sekitei


高々 ( たかだか )と蝶 ( ちょう )こゆる谷 ( たに )の深 ( ふか )さかな
石鼎 ( せきてい )

Một cánh bướm nhẹ nhàng bay từ đỉnh núi này qua đỉnh núi kia. Ở giữa là thung lũng sâu. Chiều sâu của thung lũng làm cho tầm bay của cánh bướm có vẻ cao hơn và chiều cao của cánh bướm bay càng làm cho thung lũng có vẻ sâu hơn. Thơ haiku do đó, có thể gọi là loại thơ của các mối tương quan.


3.

Màu xanh của cỏ
Khi tôi bước qua
Nỗi buồn mùa xuân

Getto


春愁 ( しゅんしゅう )や草 ( くさ )を歩 ( ある )けば草青 ( くさあお )く
月斗 ( げっと )

Nỗi phiền muộn day dứt không yên vào mùa xuân được gọi là “xuân sầu” (春愁shunshu). Tâm trạng đó không phải là nỗi buồn nhưng cũng khác với niềm vui. Với tâm trạng đó, thi nhân dạo bước trên cỏ và màu xanh cỏ dại cứ thế thấm nhiễm vào tâm hồn thi nhân.

4.

Không gì khác lạ
Xuân vẫn đến đây
Trong buổi sáng nay

Shirò


何事 ( なにごと )もなくて春立 ( はるた )つあしたかな
士朗 ( しろう )

Từ ngày đầu xuân, người Nhật gọi là “Lập xuân” (春立つHarutatsu). Theo Dương lịch mà chúng ta đang dùng thì bắt đầu từ khoảng ngày bốn tháng hai trở đi vậy. Nói là “lập xuân” nhưng không có nghĩa là có chuyện gì khác lạ xảy ra. Hơn thế nữa, chính vì không có chuyện gì xảy ra, nên thi nhân mới cảm thấy tuyệt vời như thế.

5.

Hơi ấm mùa xuân
Lan tỏa dần dần
Trên từng cánh hoa mơ

Ransetsu


梅一輪一輪 ( うめいちりんいちりん )ほどの暖 ( あたた )かさ
嵐雪 ( らんせつ )

Trong không khí mùa xuân vẫn còn lạnh giá, từng cánh hoa mơ đang dần nở. Như thể mỗi cánh hoa mơ mang theo một chút gì ấm áp nên chỉ một nụ hoa nở là bầu không khí như ấm áp thêm lên. Nhà thơ muốn nói đến sự vận hành lớn lao của mùa xuân qua một hình ảnh đóa hoa mơ nhỏ bé. Thế nên thơ haiku là thơ của những điều nhỏ bé và cả những điều vĩ đại nữa.

NĂM MỚI         

6.

Ánh sáng đầu năm
Trước tiên ta thấy
Nơi ngọn cỏ lá cây

Raizan


木 ( き )に草 ( くさ )に麦 ( むぎ )に先ず見 ( み )る初日 ( はつひ )かな
                                                                  来山 ( らいざん )                                     

Ánh sáng mặt trời đầu năm gọi là “sơ nhật” (hatsuhi 初日), lần lượt chiếu lên khắp cả từ xa đến gần. Chúng ta có thể thấy ánh sáng đầu năm trên cỏ cây, lá hoa và trên mầm cây lúa mạch. Tất cả đều được nhuộm hồng ánh sáng. Và đương nhiên là con người cũng được tắm mình trong nguồn sáng đầu năm đó thôi.

7.

Lấy nước đầu năm
Mặt nước sánh đầy
Một trời sao hiện thấy

Taneji


若水 ( わかみず )や星映 ( ほしうつ )るまで溢 ( あふ )れしむ
種茅 ( たねじ )

Nước lấy vào buổi sáng đầu năm để nấu ăn gọi là “nước trẻ” (wakamizu 若水). Thức dậy khi trời còn mờ sáng, thi nhân lấy nước đổ đầy thùng gỗ. Mặt nước đầy phản chiếu trời sao. Được gọi là “wakamizu”, nghĩa là nước đã được chúc phúc và trở nên thần thánh.

8.

Sáng đầu năm
Chẳng có gì làm
Tôi dụi mắt thật lâu

Toshio


撫 ( な )でてある目 ( め )の玉久 ( たまひさし )し大旦 ( おおあした )
敏雄 ( としお )

Ngày nguyên đán (mùng một Tết 元旦) hay còn gọi là là ngày đại đán 大旦Oashita), thi nhân chẳng có việc gì làm nên lấy tay dụi mắt thật lâu để cảm thấy dễ chịu. Dường như nhiều giờ khắc đã trôi qua mà vẫn chưa hết buổi sáng mùa xuân. Một buổi sáng nhàn nhã hạnh phúc kéo dài thật lâu.

9.

Năm mới
Từng chiếc phong bao
Xếp đầy bên gối

Shiki


年玉 ( としたま )を並 ( なら )べて置 ( お )くや枕許 ( まくらもと )
子規 ( しき )

Thi nhân nằm bệnh liệt giường. Tuy nhiên, nhà thơ vẫn nhận được rất nhiều phong bao lì xì (年玉袋Toshidamafukuro) của đám đệ tử đến thăm và lần lượt sắp chúng bên cạnh mình. Đoán thử xem ai đến trước, ai đến sau, và sẽ chúc mình như thế nào là niềm mong mỏi của nhà thơ một thân nằm bệnh.

10.

Giấc mộng đầu năm
Tôi cưỡi mây bay
Vượt qua biển cả

Toyojo


初夢 ( はつゆめ )や雲踏 ( くもぶ )み渡 ( わた )る海 ( うみ )の上 ( うえ )
東洋城 ( とうようじょう )

Trong giấc mộng đầu năm, nghĩa là giấc mơ đêm mùng một được gọi là “sơ mộng” (初夢hatsuyume), nhà thơ thấy mình cưỡi mây bay vượt biển. Không biết đây là giấc mơ tốt hay xấu đây? Nhưng bởi vì hình ảnh trong mơ tráng lệ phi thường, nên chắc hẳn là giấc mơ báo hiệu điềm lành. Nhà thơ đã tin như thế.

Okayama, mùa xuân 2010
Hoàng Long dịch từ nguyên tác Nhật ngữ
http://vn.360plus.yahoo.com/matithang/

Offline

 

2011-07-18 15:35:08

AdBot
Advertisements

Adverts

Board footer

Powered by FluxBB
Hosted by PunBB-Hosting